دیه

همواره و در طول تاریخ، از قتل به عنوان یکی از منزجر کننده ترین جنایات بشر یاد شده است و قاتل ها در هر جامعه ای با سخت ترین مجازات برخورد شده اند.  در جامعه اسلامی که پرچمدار مهربانی در بین همه ادیان بشر است، پول یا مالی را به تناسب با شرایط اقتصادی برای جان هر فرد و به عنوان خون بها در نظر می گیرند. به این پول یا مال امروزه دیه نامیده می شود.

دیه

دیه یا خون بها یکی از قوانین اسلام است که بر اساس تعریف به پول یا مالی اطلاق می شود که به سبب قطع عضو و یا کشته شدن یک فرد، به بازماندگان فرد مقتول یا صدمه دیده تعلق می گیرد. در تعاریف حقوقی دیه کیفر نقدی است که از مجرم به نفع مجنی علیه و یا قائم مقام او گرفته می شود. طبق مسائل دینی ما، میزان دیه برای زن و مرد مسلمان و همچنین مرد و زن دیگر ادیان آسمانی نیز متفاوت است.

دیه , انواع دیه , دیه اعضای بدن , دیه زن , دیه مرد

نحوه محاسبه دیه

مطابق مسائل شرعی دیه مرد مسلمان دو برابر دیه زن مسلمان و یک سوم مبلغ دیه در ماه های غیر حرام به مبلغ دیه در ماه های حرام (محرم، رجب، ذی القعده و ذی الحجه) اضافه می شود. البته تا اوایل سال ۹۸ دیه تصادفات برای زن و مرد برابر بود و صندوق تامین خسارت بدنی ماو تفاوت را جبران می کرد ولی از ابتدای خرداد امسال دیه زن و مرد در تمامی جرم ها در ایران برابر شد.

مقدار دیه هر ساله توسط کارشناسان مرتبط بررسی و ارائه می شود. ولی مطابق با مفاهیم اسلامی، دیه انسان یکی از امور شش گانه زیر است که قاتل باید یکی از آن ها را انتخاب کند.

  • ۱۰۰ شتر سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد
  • ۲۰۰ گاو سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد
  • ۱۰۰۰ گوسفند سالم و بدون عیب که خیلی لاغر نباشد
  • ۲۰۰ دست لباس از حله‌های یمن
  • ۱۰۰۰ دینار مسکوک (مسکوک : پول فلزی) و غیر مغشوش (مغشوش: ناخالص)
  • ۱۰۰۰۰ درهم مسکوک سالم و غیر مغشوش که هر درهمر به وزن ۶٫۱۲ نخود نقره می باشند.

البته لازم به ذکر است که در کشور ما هر ساله عددی معین به عنوان دیه توسط کارشناسان حقوقی و فقهی تعیین می شود. در سال ۹۸ عدد اعلام شده برای دیه یک مرد مسلمان در ماه های غیر حرام ۲۷۰ میلیون تومان و ۳۶۰ میلیون تومان برای ماه های حرام است.

دیه , انواع دیه , دیه اعضای بدن , دیه زن , دیه مرد

انواع دیه

دیه انواع مختلفی دارد که بر حسب نوع حادثه و مطابق قانون مجازات اسلامی می توان چنین تقسیم کرد:

دیه قتل:

دیه قتل مطابق یک دیه کامل دارد که نرخ دیه هر سال توسط قوه قضاییه تعیین می شود.

دیه اعضای بدن:

از دیگر انواع دیه می توان به دیه اعضای بدن اشاره کرد. به از بین بردن یکی از اعضای زوج بدن (به عنوان مثال یک چشم) نصف دیه کامل تعلق می گیرد.

دیه منافع اعضا:

اگر فردی با انجامی جنایتی بر دیگری باعث شود که فرد جنایت دیده برخی از حواس خود را از دست دهد باید دیه منافع آن عضو را پرداخت کند. دیه منافع در مجازات اسلامی شامل مواردی همچون دیه عقل، دیه شنوایی، دیه بینایی، دیه بویایی و دیه صورت و گویایی است.

دیه جراحت: دیه جراحت نیز به این صورت است که موجب جنایت، جراحتی برای مضروب به وجود آمده باشد. در این صورت فرد جنایتکار باید به میزان جراحت دیه پرداخت کند. میزان جراحت و میزان دیه پرداختی را پزشکی قانونی و کارشناسان حقوقی مشخص می کنند.

بحث دیه در پرداخت خسارات بیمه ای بسیار حائر اهمیت است از آن جهت که شما در بیمه شخص ثالث اگر حادثه شما منجر به فوت کسی شود باید شرکت بیمه دیه آن فرد را پرداخت نمایند به همین دلیل هر ساله با بالا رفتن نرخ دیه ، نرخ بیمه شخص ثالث ایران و سایر شرکت های بیمه ای نیز بالا می رود .



نویسنده مطلب مرتضی اسماعیل پور